سلطان محمد ميرزا قاجار
179
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
حال هريك در جايى افتاده است . وضع بناها و آب همهء عمارات اين آبادى از سنگ سياه است . بازارى تنگ و حمامى دارد . آبش از رود [ و ] زراعتش زياد [ است ] . در كنار رودخانه بعضى باغات هم دارند . مدفن خالد بن وليد و فضه در خارج آبادى اين ولايت بقعه و عمارتى دارد كه در اطراف آن هم جمعى ساكناند . مدفن خالد ابن وليد در آن بقعه است . پهلوى همانجامعى كه مدفن خالد است ، بقعهء مختصرى است . مىگويند مدفن فضه خادمهء صديقهء طاهره است . هندوانه و ترب قرمز آنجا خوب است و زياد . [ 108 آ ] هوايش مايل به سردى ، مردمش خوشصورت ، اقسام فواكه در آنجا بسيار است . ابريشم هم به عمل مىآورند . حماه از حمص الى حماه « 2 » ده ساعت از اول تا نيمهء راه هموار [ است ] . سنگ كمى دارد . قدرى دور از راه ، سه محل آبادى است . سمت چپ راه كوه ، طرف راست بيابان [ و ] هردو سمت محل زراعت [ است ] . وسط راه بر بلندى كوهى ده بزرگ آبادى است . راه عبور از زير ده در ميان دره ، سرازير مىرود . قدرى از اين راه سنگى است و خيابان است . زير دره رودخانهء بزرگى است كه بهسمت حماه مىرود . « 3 » بهجهت گذشتن از رودخانه پل سنگى بزرگ خوبى ساختهاند . در
--> ( 2 ) . نام اين محل در سفرنامهء ناصر خسرو ، حماة آمده است : « و از آنجا چون سوى جنوب روند ، بيست فرسنگ ، حماة باشد و بعد از آن حمص و تا دمشق پنجاه فرسنگ باشد از حلب » . ( سفرنامهء ناصر خسرو ، ص 17 ) . - ( 3 ) . محتملا همان نهر عاصى است : « و از آنجا به شهر حماة شديم . شهرى خوش آبادان بر لب آب عاصى » . ( همان كتاب ، ص 19 ) .